اشعه‌های مضر نور خورشید در تابستان؛ چرا باید بیشتر از پوست خود مراقبت کنیم؟

تابستان فصل سفر، تفریح و حضور بیشتر در فضای باز است؛ اما همزمان زمانی است که شدت تابش نور خورشید به بالاترین میزان خود می‌رسد. بسیاری از افراد تصور می‌کنند تنها آفتاب‌سوختگی مشکل ناشی از نور خورشید است، در حالی که اشعه‌های فرابنفش (UV) می‌توانند به مرور زمان باعث پیری زودرس پوست، ایجاد لک، آسیب به DNA سلول‌ها و حتی افزایش خطر سرطان پوست شوند.

خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده و استفاده صحیح از ضدآفتاب می‌توان تا حد زیادی از این آسیب‌ها پیشگیری کرد.

اشعه فرابنفش (UV) چیست؟

نور خورشید از طیف‌های مختلفی تشکیل شده است. بخشی از این نور که با چشم دیده نمی‌شود، اشعه فرابنفش (Ultraviolet) نام دارد. این اشعه به سه دسته تقسیم می‌شود:

• UVA

• UVB

• UVC

هر کدام اثرات متفاوتی بر پوست و بدن دارند.

اشعه UVA؛ عامل اصلی پیری زودرس پوست

اشعه UVA حدود 95 درصد اشعه فرابنفشی است که به سطح زمین می‌رسد.

ویژگی مهم این اشعه آن است که:

• در تمام طول سال وجود دارد.

• حتی در روزهای ابری نیز به پوست می‌رسد.

• از شیشه خودرو و پنجره عبور می‌کند.

• به لایه‌های عمقی پوست نفوذ می‌کند.

مهم‌ترین عوارض اشعه UVA

• ایجاد چین و چروک

• افتادگی پوست

• کاهش تولید کلاژن

• ایجاد لک‌های پوستی

• تیرگی پوست

• افزایش احتمال سرطان پوست در مواجهه طولانی‌مدت

به همین دلیل متخصصان پوست توصیه می‌کنند حتی زمانی که در منزل کنار پنجره یا هنگام رانندگی هستید نیز از ضدآفتاب استفاده کنید.

اشعه UVB؛ عامل آفتاب‌سوختگی

اشعه UVB انرژی بیشتری نسبت به UVA دارد و بیشتر روی لایه‌های سطحی پوست اثر می‌گذارد.

شدت این اشعه در فصل تابستان، مخصوصاً بین ساعت 10 صبح تا 4 بعدازظهر به بیشترین میزان خود می‌رسد.

عوارض UVB

• قرمزی پوست

• التهاب

• آفتاب‌سوختگی

• تاول

• تخریب سلول‌های پوستی

• آسیب به DNA

• افزایش احتمال سرطان پوست

نکته مهم این است که SPF ضدآفتاب عمدتاً میزان محافظت در برابر اشعه UVB را نشان می‌دهد.

اشعه UVC؛ خطرناک اما غیرقابل دسترس

اشعه UVC قوی‌ترین نوع اشعه فرابنفش است، اما خوشبختانه تقریباً به طور کامل توسط لایه اوزون جذب می‌شود و در شرایط طبیعی به سطح زمین نمی‌رسد.

چه کسانی بیشتر در معرض آسیب هستند؟

برخی افراد نسبت به نور خورشید حساس‌تر هستند و باید بیشتر از پوست خود محافظت کنند:

• کودکان

• نوزادان

• سالمندان

• افراد با پوست روشن

• کسانی که ساعات زیادی در فضای باز کار می‌کنند

• ورزشکاران

• افرادی که سابقه سرطان پوست یا لک‌های پوستی دارند

• مصرف‌کنندگان برخی داروهای حساس‌کننده به نور خورشید

آیا روزهای ابری بی‌خطر هستند؟

خیر.

بیش از 80 درصد اشعه UVA از میان ابرها عبور می‌کند. به همین دلیل حتی اگر آسمان کاملاً ابری باشد، پوست همچنان در معرض آسیب قرار دارد.

بهترین زمان برای دوری از نور خورشید

اگر امکان دارد، بین ساعات:

10 صبح تا 4 بعدازظهر

کمتر در معرض نور مستقیم خورشید قرار بگیرید؛ زیرا شاخص UV در این ساعات به بیشترین مقدار خود می‌رسد.

چگونه از پوست در برابر اشعه‌های مضر محافظت کنیم؟

1. استفاده از ضدآفتاب مناسب

مهم‌ترین راه محافظت از پوست استفاده از ضدآفتاب است.

ویژگی‌های یک ضدآفتاب مناسب:

• SPF حداقل 30

• محافظت Broad Spectrum (محافظت همزمان در برابر UVA و UVB)

• متناسب با نوع پوست

• مقاوم در برابر تعریق در صورت فعالیت ورزشی

2. تمدید ضدآفتاب

بسیاری از افراد ضدآفتاب را فقط یک بار استفاده می‌کنند.

در حالی که باید:

• هر 2 تا 3 ساعت تمدید شود.

• بعد از شنا

• بعد از تعریق زیاد

• بعد از خشک کردن صورت با حوله

دوباره استفاده شود.

3. استفاده از لباس مناسب

لباس نیز نقش مهمی در محافظت از پوست دارد.

بهتر است:

• لباس‌های آستین‌بلند

• پارچه‌های با تراکم بالا

• رنگ‌های روشن

• کلاه لبه‌دار

استفاده شوند.

4. استفاده از عینک آفتابی استاندارد

اشعه UV تنها به پوست آسیب نمی‌زند.

چشم نیز ممکن است دچار مشکلاتی مانند:

• آب مروارید

• التهاب قرنیه

• آسیب شبکیه

• پیری زودرس چشم

شود.

به همین دلیل استفاده از عینک دارای محافظت UV توصیه می‌شود.

5. نوشیدن آب کافی

تابستان علاوه بر افزایش تابش خورشید، باعث افزایش تعریق نیز می‌شود.

کم‌آبی بدن می‌تواند:

• خشکی پوست

• کدر شدن پوست

• کاهش خاصیت ارتجاعی

را به دنبال داشته باشد.

مصرف آب کافی به حفظ سلامت پوست کمک می‌کند.

SPF چیست؟

SPF یا Sun Protection Factor میزان محافظت ضدآفتاب در برابر اشعه UVB را نشان می‌دهد.

به طور معمول:

• SPF 30 حدود 97٪ محافظت

• SPF 50 حدود 98٪ محافظت

ایجاد می‌کند.

بنابراین تفاوت SPFهای بالا چندان زیاد نیست و مهم‌تر از آن، استفاده صحیح و تمدید منظم ضدآفتاب است.

آیا پوست‌های تیره به ضدآفتاب نیاز دارند؟

بله.

اگرچه پوست‌های تیره مقاومت بیشتری در برابر آفتاب‌سوختگی دارند، اما همچنان در معرض:

• پیری زودرس

• لک

• سرطان پوست

• آسیب سلولی

قرار می‌گیرند.

بنابراین ضدآفتاب برای همه افراد ضروری است.

اشتباهات رایج هنگام استفاده از ضدآفتاب

بسیاری از افراد بدون اینکه بدانند، اثر ضدآفتاب را کاهش می‌دهند.

رایج‌ترین اشتباهات عبارت‌اند از:

• استفاده مقدار بسیار کم

• تمدید نکردن

• استفاده فقط هنگام رفتن به ساحل

• فراموش کردن گردن، گوش‌ها و پشت دست‌ها

• استفاده پس از قرار گرفتن در معرض آفتاب

• استفاده از ضدآفتاب تاریخ گذشته

جمع‌بندی

نور خورشید برای سلامت بدن ضروری است، اما قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض اشعه‌های فرابنفش می‌تواند باعث آفتاب‌سوختگی، ایجاد لک، پیری زودرس و افزایش خطر سرطان پوست شود.

استفاده روزانه از ضدآفتاب مناسب، تمدید منظم آن، استفاده از کلاه، عینک آفتابی و پرهیز از قرار گرفتن در معرض نور شدید خورشید، ساده‌ترین و مؤثرترین راهکارها برای حفظ سلامت پوست در فصل تابستان هستند.

در داروخانه آنلاین MDNPharma می‌توانید انواع ضدآفتاب‌های مناسب پوست خشک، چرب، مختلط، حساس و کودکان را با اطمینان تهیه کرده و از پوست خود در برابر اشعه‌های مضر خورشید محافظت کنید.

سوالات متداول (FAQ)

آیا در خانه هم باید ضدآفتاب بزنیم؟

اگر کنار پنجره هستید یا نور خورشید به داخل منزل می‌تابد، استفاده از ضدآفتاب توصیه می‌شود؛ زیرا اشعه UVA از شیشه عبور می‌کند.

هر چند ساعت باید ضدآفتاب را تمدید کنیم؟

به طور معمول هر 2 تا 3 ساعت و پس از شنا یا تعریق شدید.

آیا در روزهای ابری هم اشعه UV وجود دارد؟

بله. بخش زیادی از اشعه‌های فرابنفش از ابرها عبور می‌کنند.

آیا SPF 100 بهتر از SPF 50 است؟

تفاوت محافظت بسیار اندک است. مهم‌تر از عدد SPF، استفاده کافی و تمدید منظم ضدآفتاب است.

آیا کودکان هم باید ضدآفتاب استفاده کنند؟

بله. برای کودکان بالای 6 ماه استفاده از ضدآفتاب مخصوص کودکان، همراه با لباس مناسب و کلاه، توصیه می‌شود.